[TK] Giáo Lý A Tỳ Đàm · Chương 2 · Cetasikasaṅgaha
Giới Thiệu — 52 Tâm Sở
Lời Giới Thiệu
Tại Sao Học?
Phương Pháp Học
Cấu Trúc Học Tập
52
Tâm Sở
Cetasika
TK
Tâm Sở là những yếu tố tâm lý (mental factors) sinh cùng lúc với Tâm, có 4 đặc tính:
cùng sinh (ekuppāda), cùng diệt (ekanirodha), cùng cảnh (ekālambana), cùng chỗ nương (ekavatthuka).
52
Cetasika
Tâm Sở · Mental Factors
Định Nghĩa
TK
Cetasika (Tâm Sở) là những yếu tố tâm lý đi kèm với Tâm (Citta). Chúng không thể tồn tại độc lập,
luôn phải nương vào Tâm để sinh khởi. Mỗi sát-na tâm có từ 7 đến 38 tâm sở đi kèm.
4 Đặc Tính Tương Ưng
1
Ekuppāda
Đồng Sinh
Sinh cùng một lúc với Tâm
2
Ekanirodha
Đồng Diệt
Diệt cùng một lúc với Tâm
3
Ekālambana
Đồng Cảnh
Bắt cùng một đối tượng với Tâm
4
Ekavatthuka
Đồng Nương
Nương cùng một vật (sắc ý vật) với Tâm
3 Nhóm Chính
13
Aññasamānā Cetasika
Tâm Sở Biến Hành
7 Biến Hành + 6 Biệt Cảnh - đi với cả thiện lẫn bất thiện
14
Akusala Cetasika
Tâm Sở Bất Thiện
4 Si + 3 Tham + 4 Sân + 2 Hôn + 1 Hoài Nghi
25
Sobhana Cetasika
Tâm Sở Tịnh Hảo
19 Biến Hành Tịnh Hảo + 3 Ngăn Trừ + 2 Vô Lượng + 1 Tuệ
Chi Tiết 52 Tâm Sở
Chọn một nhóm hoặc tâm sở từ panel bên trái để xem chi tiết.
Ví Dụ Thực Hành
TK
Khi thấy hoa đẹp:
- 7 Biến Hành luôn có mặt (Xúc, Thọ, Tưởng, Tư, Nhất Hành, Mạng Quyền, Tác Ý)
- Nếu khởi tham: thêm Tham, Tà Kiến, Ngã Mạn...
- Nếu khởi thiện: thêm Tín, Niệm, Tàm, Quý, Vô Tham, Vô Sân...
- 7 Biến Hành luôn có mặt (Xúc, Thọ, Tưởng, Tư, Nhất Hành, Mạng Quyền, Tác Ý)
- Nếu khởi tham: thêm Tham, Tà Kiến, Ngã Mạn...
- Nếu khởi thiện: thêm Tín, Niệm, Tàm, Quý, Vô Tham, Vô Sân...
Ứng Dụng Tuệ Quán
Quan Sát
Quan sát tâm sở nào đang có mặt trong mỗi sát-na tâm.
Nhận diện: "Đây là tham", "Đây là sân", "Đây là si".
Tuệ Giác
Thấy rõ Tâm và Tâm Sở không có "ta", chỉ là các yếu tố sinh diệt theo duyên.
Điều này dẫn đến tuệ Vô Ngã (Anattā).